Chardonnay

chardonnay

Kruising tussen gouais blanc en pinot noir. Met inmiddels een indrukwekkende cv: nederig druifje uit het plaatsje Chardonnay in Bourgogne –waar volgens overlevering ooit zijn wiegje heeft gestaan – schopt het tot modern wereldmerk. Er is bijna geen land meer op te noemen of de wijnmakers zijn er met chardonnay aan de slag. 

En ze zijn dol op ‘m. Want de druif groeit overal, rijpt onder alle condities, is ongevoelig voor ziektes en garandeert ook nog eens hoge opbrengsten. Gelukkig voor hen weten ook de wijndrinkers ‘m te waarderen Vanwege het ongekende scala aan kleuren, geuren en smaken dat zij in hun glas chardonnay aantreffen. 

Van een bijna transparant witgroenige kleur tot compact, honingkleurig geel. Van een ingetogen geur van gras, stro en onrijpe appeltjes tot een overweldigend aroma van passievrucht, kokos en mango. Van de smaak van koel, strak, mineraal en delicaat tot een blockbuster vol perzik, aardbei, vanille, room, butterscotch en geroosterde amandelen. Van hyperstrakke op roestvrij staal opgevoede Chablis tot romig-tropisch-exotische Napa Valley-edities .

Bovendien is de wijn geschikt voor ieder budget. Chardonnay levert het basismateriaal voor grand crus uit de Bourgogne van 500 euro tot kleine Nieuwe Wereldburgers van een eurootje of 5. Mag zo’n druif dan populair zijn of niet?

Toch hebben chardonnaydrinkers  het de laatste tijd niet makkelijk gehad. Ze werden zelfs een beetje als paria’s gezien. Niet dat ze voor aanslagen hoefden te vrezen van het fundamentalistische genootschap ABC -Anything But Chardonnay-, maar de kans dat er meewarig werd gekeken was groot als de bestelling luidde ‘doe mij maar een chardonnay’. 

Maar ondanks alle aandacht de afgelopen jaren voor sauvignon blanc, sémillon, verdejo en tot ander fris wit leidende druiven, is chardonnay nog steeds de belangrijkste kwaliteitsdruif ter wereld. Er is geen wijnproducerend land waar de druif niet staat aangeplant. Hij groeit goed. Is makkelijk in het onderhoud. Is nauwelijks gevoelig voor ziekten. Is scheutig met zijn liters. 

Collega-wijnschrijver Oz Clarke noteerde ooit over deze vinologische kameleon: ‘Will the world ever get tired of chardonnay?  Not in my lifetime.’. In Amerika zeker niet. In het op één na grootste wijnconsumerende land van de wereld, worden jaarlijks 700 miljoen flessen soldaat gemaakt. Dubbel zo veel als nummer twee merlot. In de rest van de wijndrinkende wereld bekleedt chardonnay eveneens een schier onaantastbare positie. 

In Engeland was er alleen even sprake te zijn van een klein dipje toen de anti-heldin Bridget Jones in haar films haar verdriet voortdurend wegspoelde met grote bellen chardonnay. En dat werd door naar verluidt tweehonderdduizend drinkers als dermate ‘uncool’ gezien dat zij afhaakten. Toch hoeft chardonnay zich geen zorgen te maken. Dit althans beweert de baas van Berry Bros, Engeland’s oudste en meest gereputeerde wijnhandelshuis. Christopher Piper verklaart in het wijnblad Decanter: ‘the appeal of chardonnay is still very strong’. 

Chardonnay, chardonay, chardenay, chardenai, chaudenai, chardonnet, chardenet. In de CÔTE D’OR, het hart van BOURGOGNE, heet hij ook wel aubaine, ook in de Côte d’Or en in CHAMPAGNE en Saône-et-Loire pinot-blanc of pinot-chardonnay. In de Orléanais noemen ze ’m auvernat blanc, in CHABLIS beaunois, in de JURA gamay blanc of melon d’arlay of melon d’arbois en allermooist in SAVOIE: petite sainte-marie. Hoe je ’m ook noemt en waar de chardonnay ook vandaan komt (Libanon, waar hij al heel lang groeit, of toch het dorpje Chardonnay in de M CON?), hij is in Bourgogne beroemd geworden en heeft bourgogne beroemd gemaakt. Dat is al lang bekend. Een persstem uit 1685: ‘Saint Sorlin maakt de beste chardonnet, maar in kleine hoeveelheden.’ En in 1763: ‘De witte druif die wij in Bourgogne gebruiken om witte wijn te maken heet chardenet of pineau blanc, hij is zeer delicaat en ver- fijnd.’ Bourgogne was dan ook een naam die men in de NIEUWE WERELD graag op de etiketten zette – ongeacht de druif. Toen men een goede halve eeuw geleden wat druifbewuster werd, was chardonnay de keuze voor de volle, rijke imitaties van witte bourgogne – en leerden veel witte-bourgogneliefhebbers dat hun chablis, meursault, montrachet gemaakt was van druif chardonnay. Het is de ideale druif: geen problemen in de wijngaard – weinig ziekten, en ook bij hoge opbrengsten (tot zo’n tachtig hectoliter per hectare – weinig voor bijvoorbeeld de gemiddelde elzasser) geeft-ie nog redelijke wijn – makkelijk te maken, makkelijk te verkopen, makkelijk te drinken. In de jaren 1980 werd de wereld overspoeld met een zondvloed van chardonnay. Tot het te veel werd; te veel van hetzelfde. YAC! zeiden eind jaren tachtig sommige Engelsen: Yet Another Chardonnay! Of: ABC: Anything But Chardonnay! En met succes. Niet dat het tij gekeerd is, maar ook andere witte-wijndruiven komen in het plaatje voor, en wat de chardonnay betreft: overdreven rijping op eikenhouten vaten is uit. 

Unoaked staat er nu als aanbeveling op de hipste versies. Lang werd gedacht dat de chardonnay verwant was aan de FAMILIE PINOT; daarna werd dat met veel overtuiging bestreden, en nu bleek onlangs dat hij een afstammeling is van de mésalliance tussen de vermaarde PINOT NOIR en de verachte GOUAIS BLANC. De ampelografenPrivé stond er bol van: ‘keizerin chardonnay blijkt vrucht van avontuurtje tussen pinot en allochtone achter- buurtsloerie!!!’ Broertjes en zusjes zijn zo divers als MELON (van muscadet), m’n onbekende geliefde ROMORANTIN, de nog onbekendere, bijna uitgestorven SACY, KNIPPERLÉ uit de ELZAS, de ALIGOTÉ en de GAMAY van BEAUJOLAIS. Chardonnay aardt natuurlijk naar bourgognevader pinot noir, zou je zeggen, maar misschien is het juist sloerie gouais blanc die ’m zo populair heeft gemaakt. Want wat hoor je bij proeverijen van rijpe en rijke luxechardonnays? Misprijzend maar toch ook wel verlekkerd monkelen de kenners: ‘Wel een wat hoerige wijn.’

Nicolaas Klei - Wijnwijs van A tot Z

De Grote Hamersma Online Wijncursus
Vergroot je wijnkennis en haal je officiële Wijnproefessional-diploma. Nu tijdelijk met gratis Mezzacorona Airtender pakket twv € 14,99. Geen vooropleiding vereist: alleen lekkere....
Van het glas af
De roep om alternatieve wijnverpakkingen voor de goede oude fles groeit en HEMA geeft antwoord met… karton.
Niels van Laatum: Water of wijn?
Nu hebben wij regelmatig dorst, de natuur heeft nog veel meer dorst. Droogte is een groot probleem en dat grote probleem wordt nog groter. Daar heeft de landbouw last van en dus oo....